Ασθένειες & Εμβόλια

Οφέλη στη δημόσια υγεία

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.), με την εξαίρεση του καθαρού πόσιμου νερού, καμία άλλη παρέμβαση στη δημόσια υγεία δεν έχει σώσει τόσες ζωές, όσες τα εμβόλια.6

Ενδεικτικά εκτιμάται ότι κάθε χρόνο 2-3 εκατομμύρια θάνατοι ανά την υφήλιο προλαμβάνονται μέσω του εμβολιασμού και 750.000 παιδιά σώζονται από αναπηρία. Σήμερα, 26 ασθένειες μπορούν να προληφθούν μέσω του εμβολιασμού.4,5,9,10,13

Ο εμβολιασμός αναμφισβήτητα είναι από τις πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις δημόσιας υγείας, χαρακτηρίζοντας το βιοτικό επίπεδο κάθε χώρας. Όταν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ανέλαβε το πρόγραμμα ανοσοποίησης το 1974, μόλις το 5% των παιδιών σε όλο τον κόσμο έκανε τα συνιστώμενα εμβόλια έναντι θανατηφόρων ασθενειών, όπως η διφθερίτιδα, η ιλαρά και ο κοκκύτης. Σήμερα, το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 80%. Τα τελευταία 30 χρόνια με την ευρύτερη εφαρμογή της εμβολιαστικής κάλυψης των παιδιών, επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος.

Η Ευρωπαϊκή ήπειρος ανακηρύχθηκε το 2002 «ελεύθερη πολιομυελίτιδας»,5,11 οι θάνατοι από ιλαρά μειώθηκαν κατά 84% ανά την υφήλιο9, ενώ η διφθερίτιδα είναι πια πολύ σπάνια.12 Υπολογίζεται πως o ο εμβολιασμός κατά της ιλαράς έχει αποτρέψει 20.4 εκατομμύρια θανάτους από το 2000 έως το 20168 ενώ λόγω των εμβολίων, αποτράπηκαν 10 εκατομμύρια θάνατοι παγκοσμίως μεταξύ 2010-20157.

Ωστόσο, ακόμα και σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου 22 εκατομμύρια βρέφη δεν εμβολιάζονται πλήρως με τα συνιστώμενα εμβόλια, με αποτέλεσμα περισσότερα από 1,5 εκατομμύριο παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών να πεθαίνουν από ασθένειες που προλαμβάνονται μέσω των εμβολίων.4

Ο υπεύθυνος του Π.Ο.Υ. επί των εμβολίων, Jean-Marie Okwo-Bele, έχει δηλώσει πως «μπορούν να σωθούν επιπλέον 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι κάθε χρόνο εάν χορηγηθούν νεότερα εμβόλια, όπως αυτά έναντι στελεχών μηνιγγιτιδόκοκκου και πνευμονιόκοκκου, που ευθύνονται για πολλές περιπτώσεις μηνιγγίτιδας και πνευμονίας. Επίσης, περίπου 250.000 ζωές μπορούν να σωθούν από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στο άμεσο μέλλον με τη χρήση του εμβολίου έναντι του HPV».5,6

Σήμερα, τα παιδιά μπορούν να προστατευθούν από 15 σοβαρές ασθένειες πριν την ηλικία των 2 ετών με τα διαθέσιμα εμβόλια στη χώρα μας2,3.

Οι εμβολιασμοί γίνονται σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών/Εφήβων/Ενηλίκων, όπως αυτό διαμορφώνεται κάθε φορά από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, καθότι ο εμβολιασμός αφορά όλες τις ηλικίες. Η εφαρμογή των εμβολιασμών με βάση το Εθνικό Πρόγραμμα, είναι βασική προτεραιότητα για την προστασία της δημόσιας υγείας και έχει αποδεδειγμένα υψηλή σχέση κόστους – οφέλους.

Τα εμβόλια που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών χορηγούνται δωρεάν σε όλους τους πολίτες.3

Εκτιμάται ότι κάθε χρόνο 2-3 εκατομμύρια θάνατοι ανά την υφήλιο προλαμβάνονται
μέσω του εμβολιασμού και 750.000 παιδιά σώζονται από αναπηρία

Εμβόλια και ενήλικες

Η επανεμφάνιση παλαιότερων ασθενειών είναι ένας υπαρκτός κίνδυνος που οφείλεται όχι μόνο στον πλημμελή εμβολιασμό των παιδιών αλλά και στη μείωση της προστασίας των ενηλίκων από ανεπαρκείς επαναληπτικές δόσεις εμβολίων.

Παράλληλα, η μετανάστευση από χώρες στις οποίες η εμβολιαστική κάλυψη ή η κατάσταση ανοσίας του πληθυσμού δεν είναι γνωστές, αυξάνει τον κίνδυνο επανεμφάνισης λοιμωδών νοσημάτων. Επιπλέον, η συνεχής αύξηση του μέσου όρου ηλικίας του γενικού πληθυσμού αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης πολλών νοσημάτων που συνδέονται με λοιμώξεις. Γι’ αυτό, τα τελευταία χρόνια θεωρείται διεθνώς επιβεβλημένος ο εμβολιασμός των ενηλίκων, τόσο με επαναληπτικές δόσεις, όσο και με εμβόλια χορηγούμενα για πρώτη φορά, όπως το εμβόλιο του πνευμονιόκοκκου.4

Παραδείγματα από ευρωπαϊκές χώρες που σημειώθηκε μείωση της εμβολιαστικής κάλυψης

Μία επιδημία ιλαράς στο Ντούισμπουργκ της Γερμανίας το 2006, είχε ως αποτέλεσμα να αρρωστήσουν 311 μαθητές και να χαθούν συνολικά 2.854 σχολικές ημέρες. Το μέσο κόστος μιας περίπτωσης ιλαράς στη Γερμανία εκτιμάται ότι είναι
€ 520.1

Μια μελέτη σε 10 χώρες της Δυτικής Ευρώπης έδειξε ότι οι μητέρες έχασαν μεταξύ 8 και 24 ωρών εργασίας για να φροντίσουν τα παιδιά τους με ιλαρά χωρίς επιπλοκές.14

Το 2002-2003, το άμεσο κόστος με το οποίο επιβαρύνθηκε το Εθνικό Σύστημα Υγείας της Ιταλίας για την φροντίδα ασθενών με ιλαρά ήταν μεταξύ 17,6 εκατομμυρίων και € 22 εκατομμυρίων, όταν με τη δαπάνη αυτή θα μπορούσαν να είχαν εμβολιασθεί περίπου 1,9 εκατομμύρια παιδιά και να είχαν αποφευχθεί πολλές περιπτώσεις παρωτίτιδας και ερυθράς. Οι 5.154 σχετιζόμενες νοσηλείες κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου κόστισαν περίπου € 8,8 εκατομμύρια.14

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, ο μειωμένος αριθμός εμβολιασμών με το τριπλό εμβόλιο για την ιλαρά, την παρωτίτιδα και την ερυθρά, είχε ως αποτέλεσμα την εμφάνιση 2.514 κρουσμάτων ιλαράς το 2008-2009, που ήταν κατά 2.366 περισσότερα από ό, τι το 1998-1999. Το κόστος αντιμετώπισης αυτών των επιπλέον περιπτώσεων εκτιμήθηκε σε £ 587.500 για την περίοδο των 2 ετών. Οι υπολογισμοί αυτοί βασίστηκαν στο εκτιμώμενο μέσο κόστος ανά περίπτωση ιλαράς στις ανεπτυγμένες χώρες και στον αριθμό των περιπτώσεων ιλαράς που αναφέρθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο.14

    Βιβλιογραφία:
  1. ΚΕΕΛΠΝΟ, Ιστορική αναδρομή, εμβόλια και ταξιδιωτική ιατρική. http://www.keelpno.gr/Portals/0/Αρχεία/Ταξιδιωτική%20Ιατρική/.../hist_trav.ppt. Accessed 6-3-2017
  2. Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία. Τι είναι τα εμβόλια & πώς δουλεύουν. http://vaccines.e-child.gr/enimerosou-ine-metadotiko/how-vaccines-work/. Accessed June 21 2019
  3. Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία. Οι εμβολιασμοί στα παιδιά. https://e-child.gr/parents/vaccinations-for-children/. Accessed June 21 2019
  4. ΕΟΔΥ, Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών. Εμβολιασμός στην Ευρώπη και στην Ελλάδα. https://eody.gov.gr/eyropaiki-evdomada-emvoliasmoy-23-29-aprilioy-2018/. Accessed June 21 2019.
  5. ΕΟΔΥ, Seven Key Reasons Why immunization must remain a priority in the WHO European Region https://eody.gov.gr/wp-content/uploads/2018/04/Seven_Key_Reasons.pdf. Accessed June 21 2019.
  6. WHO, UNICEF, World Bank. State of the World’s Vaccines and Immunization, 3rd ed. Geneva, World Health Organization; 2009. Accessed June 21 2019
  7. World Health Organization - TEN YEARS IN PUBLIC HEALTH 2007-2017 REPORT BY DR MARGARET CHAN, DIRECTOR-GENERAL, WORLD HEALTH ORGANIZATION - The power of vaccines: still not fully utilized, https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/255355/9789241512442-eng.pdf;jsessionid=D2E25A1240AC8BDAF478C6FB0BB42D7B?sequence=1. Accessed June 21 2019
  8. World Health Organization - 2018 ASSESSMENT REPORT OF THEGLOBAL VACCINE ACTION PLAN, https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/276967/WHO-IVB-18.11-eng.pdf?ua=1. Accessed June 21 2019
  9. World Health Organization - 10 facts on immunization, https://www.who.int/features/factfiles/immunization/en/. Accessed June 21 2019.
  10. World Health Organization - Vaccines and diseases, https://www.who.int/immunization/diseases/en/. Accessed June 21 2019.
  11. Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας – Πολιομυελίτιδα, https://eody.gov.gr/disease/poliomyelitida/. Accessed June 21 2019.
  12. Diphtheria vaccine: WHO position paper – August 2017, https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/258681/WER9231.pdf?sequence=1. Accessed June 21 2019
  13. UNICEF, Immunization: New hope for children, https://www.unicef.org/newsline/gavi.htm. Accessed June 21 2019
  14. Szucs T, Quilici S, Panfilo M. From population to public institutions: what needs to be changed to benefit from the full value of vaccination. J Mark Access Health Policy 2015; Aug 12;3 Available at https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4802680/ Accessed June 21 2019