Οφέλη στη δημόσια υγεία

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.), καμία άλλη παρέμβαση στη δημόσια υγεία – εκτός από την παροχή καθαρού πόσιμου νερού – δεν έχει σώσει τόσες ζωές, όσες τα εμβόλια6. Σύμφωνα με δελτίο τύπου του ΚΕΕΛΠΝΟ, εκτιμάται ότι κάθε χρόνο 2-3 εκατομμύρια θάνατοι ανά την υφήλιο προλαμβάνονται μέσω του εμβολιασμού4 και 750.000 παιδιά σώζονται από αναπηρία22. Σήμερα, πάνω από 30 μολυσματικές ασθένειες μπορεί να προληφθούν ή να περιοριστούν, μέσω του εμβολιασμού4,5,6.

Ο εμβολιασμός αναμφισβήτητα είναι από τις πιο αποτελεσματικές παρεμβάσεις δημόσιας υγείας, χαρακτηρίζοντας το βιοτικό επίπεδο της κάθε χώρας. Όταν ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας  ανέλαβε το πρόγραμμα ανοσοποίησης το 1974, μόλις το 5% των παιδιών σε όλο τον κόσμο έκανε τα συνιστώμενα εμβόλια έναντι θανατηφόρων ασθενειών, όπως η διφθερίτιδα, η ιλαρά και ο κοκκύτης. Σήμερα, το ποσοστό αυτό ξεπερνά το 80%22. Τα τελευταία 30 χρόνια με την ευρύτερη εφαρμογή της εμβολιαστικής κάλυψης των παιδιών, επιτεύχθηκε σημαντική πρόοδος.

Η Ευρωπαϊκή ήπειρος ανακηρύχθηκε το 2002 «ελεύθερη πολιομυελίτιδας» ενώ από τη περασμένη δεκαετίατα κρούσματα ιλαράς μειώθηκαν πάνω από 90%4 Υπολογίζεται πως τα εμβόλια κατά της ιλαράς έχουν αποτρέψει σχεδόν 15,6 εκατομμύρια θανάτους από το 2000 έως το 201323.

Ωστόσο, ακόμα και σήμερα σε παγκόσμιο επίπεδο, περίπου 22 εκατομμύρια βρέφη δεν εμβολιάζονται πλήρως με τα συνιστώμενα εμβόλια, με αποτέλεσμα πάνω από 1,5 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας κάτω των 5 ετών να πεθαίνουν από ασθένειες που προλαμβάνονται μέσω των εμβολίων4

Ο υπεύθυνος του ΠΟΥ επί των εμβολίων, Jean-Marie Okwo-Bele, έχει δηλώσει πως «μπορούν να σωθούν επιπλέον 1,2 εκατομμύρια άνθρωποι κάθε χρόνο εάν χορηγηθούν νεότερα εμβόλια, όπως αυτά έναντι στελεχών μηνιγγιτιδόκοκκου και πνευμονιόκοκκου, που ευθύνονται για πολλές περιπτώσεις μηνιγγίτιδας και πνευμονίας. Επίσης, περίπου 250.000 ζωές μπορούν να σωθούν από τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας στο άμεσο μέλλον με τη χρήση του εμβολίου έναντι του HPV»24.

Σήμερα, τα παιδιά μπορούν να προστατευθούν από 15 σοβαρές ασθένειες πριν την ηλικία των 2 ετών με τα διαθέσιμα εμβόλια στη χώρα μας. Νοσήματα όπως η διφθερίτιδα και  η πολιομυελίτιδα έχουν εξαλειφθεί στη χώρα μας, άλλα νοσήματα όπως ο κοκκύτης, η ανεμευλογιά, η ερυθρά, η παρωτίτιδα έχουν περιοριστεί σημαντικά, ενώ το τελευταίο διάστημα καταγράφονται αρκετά περιστατικά ιλαράς (100 περιστατικά, 58 νοσηλείες, από τα μέσα Μαίου ως τις αρχές Σεπτεμβρίου 2017) σε μικρά παιδιά από κοινότητες Ρομά και σε άτομα 25-44 ετών από το γενικό πληθυσμό που είναι επίνοσα στην ιλαρά, μεταξύ των οποίων και επαγγελματίες υγείας. Όλα τα περιστατικά αφορούσαν ανεμβολίαστα (95%) ή ατελώς εμβολιασμένα άτομα (5%)26,27.

Οι εμβολιασμοί γίνονται σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών/Εφήβων/Ενηλίκων, όπως αυτό διαμορφώνεται κάθε φορά από την Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, καθότι ο εμβολιασμός αφορά ευπαθείς ομάδες όλων των ηλικιών. Η εφαρμογή των εμβολιασμών με βάση το εθνικό πρόγραμμα, είναι βασική προτεραιότητα για την προστασία της δημόσιας υγείας και έχει αποδεδειγμένα υψηλή σχέση κόστους – οφέλους.

Τα εμβόλια που περιλαμβάνονται στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών χορηγούνται δωρεάν σε όλους τους πολίτες12,13.

Εμβόλια και ενήλικες

Η επανεμφάνιση παλαιότερων ασθενειών είναι ένας υπαρκτός κίνδυνος που οφείλεται όχι μόνο στον πλημμελή εμβολιασμό των παιδιών, αλλά και στη μείωση της προστασίας των ενηλίκων από ανεπαρκείς επαναληπτικές δόσεις εμβολίων. Παράλληλα, η μετανάστευση από χώρες στις οποίες η εμβολιαστική κάλυψη ή η κατάσταση ανοσίας του πληθυσμού δεν είναι γνωστές, αυξάνει τον κίνδυνο επανεμφάνισης λοιμωδών νοσημάτων.

Επιπλέον, η συνεχής αύξηση του μέσου όρου ηλικίας του γενικού πληθυσμού αυξάνει τον κίνδυνο εκδήλωσης πολλών νοσημάτων που συνδέονται με λοιμώξεις. Γι αυτό, τα τελευταία χρόνια θεωρείται διεθνώς επιβεβλημένος ο εμβολιασμός και ενηλίκων, ανάλογα με συστάσεις που εκδίδονται από τις υπεύθυνες Αρχές.

Στην Ελλάδα συστήνεται η χορήγηση εμβολίου για τον τέτανο και τη διφθερίτιδα ανά δεκαετία σε όλη την ενήλικη ζωή, η εφάπαξ χορήγηση εμβολίου για τον κοκκύτη, η ετήσια χορήγηση εμβολίου για τη γρίπη από την ηλικία των 60 ετών και άνω και η λήψη των δύο πνευμονιοκοκκικών εμβολίων μετά την ηλικία των 65 ετών.Επιπλέον εμβόλια συστήνονται και σε νεότερους ενήλικες που είτε δεν έχουν κάνει όλα τα αναγκαία εμβόλια στην παιδική ηλικία είτε ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες λόγω χρόνιου νοσήματος, επαγγέλματος ή συνθηκών διαβίωσης13.

Πηγές:

  1. ΚΕΕΛΠΝΟ, Ιστορική αναδρομή, εμβόλια και ταξιδιωτική ιατρική. 
  2. Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία. Τι είναι τα εμβόλια & πως δουλεύουν.
    http://vaccines.e-child.gr/enimerosou-ine-metadotiko/how-vaccines-work/. Accessed 5-6-2017
  3. Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία. Οι εμβολιασμοί στα παιδιά.
    http://www.e-child.gr/parents/vaccinations/item/70-vaccinations-for-children. Accessed 3-6-2017
  4. ΚΕΕΛΠΝΟ, Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Εμβολιασμών. Εμβολιασμός στην Ευρώπη και στην Ελλάδα.
    http://www.keelpno.gr/elgr/e%CF%85%CF%81%CF%89%CF%80%CE%B5%CE%B2%CE%B4%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%B4%CE%B1%CE%B5%CE%BC%CE%B2%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%B1%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D.aspx. Accessed 20-4-2017
  5. ΚΕΕΛΠΝΟ, Seven Key Reasons Why immunization must remain a priority in the WHO European Region http://www.keelpno.gr/Portals/0/Αρχεία/Δημοφιλή-Συνέδρια%20κά/Εβδομάδα%20Εμβολιασμού%202012-2013/Seven_Key_Reasons.pdf Accessed 15-5-2017
  6. WHO, UNICEF, World Bank. State of the World’s Vaccines and Immunization, 3rd ed. Geneva, World Health Organization; 2009. http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/44169/1/9789241563864_eng.pdf last accessed 31 Jul 2017.
  7. Plotkin S. History of vaccination. PNAS, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 2014;111:12283-12287.
  8. de Figueiredo A, Xiahong Z, Schulz WS, , et al. The State of Vaccine Confidence 2016: Global Insights Through a 67-Country Survey. EBioMedicine 2016;12:295-301.
  9. Wadman M and You J. The vaccine wars. Science 2017;356:364-365., published online, April 27, 2017.
  10. Riedel S. Edward Jenner and the history of smallpox and vaccination. Proc (Bayl Univ Med Cent) 2005; 18: 21–25
  11. Newman L. Maurice Hilleman. BMJ 2005;330:228.
  12. Υπουργείο Υγείας. Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Παιδιών & Εφήβων 2017. Αθήνα 23/5/17, Αρ Πρωτ. Γ1α/Γ.Π, οικ 38867.
  13. Υπουργείο Υγείας. Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων 2017. Αθήνα 23/5/17, Αρ Πρωτ. Γ1α/Γ.Π, οικ 38872
  14. http://www.chem.uoa.gr/?p=6979
  15. Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία. Ορόσημα στην ιστορία των εμβολίων http://vaccines.e-child.gr/enimerosou-ine-metadotiko/timeline/ Accessed 10-8-2017
  16. Katherine I. O’Rourke, John V. Duncan, James R. Logan, et al. Active Surveillance for Scrapie by Third Eyelid Biopsy and Genetic Susceptibility Testing of Flocks of Sheep in Wyoming. Clin Diagn Lab Immunol. 2002; 9: 966–971.
  17. https://www.chemheritage.org/historical-profile/louis-pasteur Accessed 15-1-2016
  18. The Origin of the Word ‘Vaccine’ https://www.sciencefriday.com/articles/the-origin-of-the-word-vaccine/ Accessed 10-8-2017
  19. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1954/enders-bio.html Accessed 10-8-2017
  20. John F. Enders – Biographical http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs378/en/ Accessed 10-8-2017
  21. RNA vaccines: a novel technology to prevent and treat disease http://sitn.hms.harvard.edu/flash/2015/rna-vaccines-a-novel-technology-to-prevent-and-treat-disease/, Accessed 11/8/17
  22. WHO. http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/63043/1/WHO_GPV_PR_96.01.pdf , Accessed 11/8/17
  23. Centers for Disease Control and Prevention.. https://www.cdc.gov/measles/downloads/measlesdataandstatsslideset.pdf, Accessed 11/8/17
  24. http://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=47646#.WYQVUyOLS9Y, Accessed 11/8/17
  25. Rémy V, Zöllner Y, Heckmann U. Vaccination: the cornerstone of an efficient healthcare system. J Mark Access Health Policy 2015; 3:27041.
  26. http://www2.keelpno.gr/blog/?p=241&lang=en, Accessed 15/9/17
  27. http://www.keelpno.gr/Portals/0/Αρχεία/Προλαμβάνονται%20με%20εμβολιασμό/Ιλαρά/ΕΚΘΕΣΗ%20ΙΛΑΡΑΣ_03-9-2017.pdf, Accessed 15/9/17
  28. International Agency on Research in Cancer. GLOBOGAN 2012. Estimated Cancer Incidence, Mortality and Prevalence worldwide in 2012. http://globocan.iarc.fr/old/age-specific_table_r.asp?selection=63990&title=European+Union+%28EU-28%29&sex=2&type=0&stat=0&window=1&sort=1&submit=%C2%A0Execute, Accessed 15/9/17
  29. International Agency on Research in Cancer. GLOBOGAN 2012. Estimated Cancer Incidence, Mortality and Prevalence worldwide in 2012 http://globocan.iarc.fr/old/age-specific_table_r.asp?population=71258&selection=63990&selection=77300&title=+Greece&sex=2&type=0&stat=0&window=1&sort=1&submit=%C2%A0Execute , Accessed 15/9/17